Պարի միջազգային օրը` ապրիլի 29-նն է

Ապրիլի 29-ը պարի միջազգային օրն է: (Քչերը կարող է իմանան սրա մասին): Պարի միջազգային օրը նշվում է 1982 թվականից ի պատիվ ֆրանսիացի բալետմաստեր` Ժ.Ժ.Նովերրեի(1727-1810) ծննդյան օրվան: Նրան հաճախ անվանում են ժամանակակից բալետի հայր:


Պարը ` լեզու է, որը չունի թարգմանության կարիք մարդիկ կարող են խոսել, ապրել, սնվել և ոգեշնչվել պարով քանի որ դա մարմնի և հոգու ներդաշնակությունն է ապահովում:

Պարի միջազգային օրը Հայաստանում նշվում է 2007 թվականից և սա առաջին տարին է, որ այս տոնը նշվում է պետական մակարդակով: ԵՎ դրան ընդառաջ մշակույթի նախարարությունը որոշել է մայիսի 1-ից 4-ը վերապատրաստել դպրոցների պարուսույց մասնագետներին:

Իսկ դուք գիտեք, որ պարը նաև բուժիչ հատկություններ ունի........

Ամեն տարի այս տոնն ունենում է ինչ-որ խորհուրդ եւ նվիրվում է ինչ-որ բանի, օրինակ` նախորդ տարի այն նվիրված էր մոդեռն պարի մասնագետներին, 2010թ` աշխարհի բոլոր մանուկներին, իսկ այս տարի այն նվիրված է պարի թերապիային, որպեսզի պարի միջոցով բուժեն մարդկանց, այսինքն` պարը պետք է ծառայի մարդկանց բուժելուն, տրամադրությունը բարձրացնելուն, նրանց հոգեկան խնդիրները լուծելուն: Այս տարի կկարեւորվի պարի հետազոտությունները` նրա բուժիչ հատկությունները հայտնաբերելու առումով, կհայտնաբերվեն այն հիվանդությունները, որոնք կարող են բուժվել պարի միջոցով:

Շիրակի երիտասարդ լրագրողների թիմը շնորհավորում է` ԵԼԱԿ-ի անդամ բոլոր երիտասարդներին, և բոլոր նրանց ովքեր կարող են պարել կամ փորձում են պարել:


                                          
                                              Good Look!

ՖԱՅՏՈՆ ԱԼԵՔԸ

ԽԱՉԻԿ ԴԱՇՏԵՆՑ

1958 Երևան-Լենինական(«Սովետական Գրող» Հրատարակչություն, Երևան, 1982) (աղբյուր Տիգրան Պետրոսյան)

Գյումրի քաղաքում շատ կառապան կար.
Այնտեղ էր ապրում Բաբիենց Հայկը,
Այդ տղամարդն էր Ալեքպոլ բերել
Առաջին փոքրիկ երկանիվ կառքը:
Այնտեղ էր ծնվել Ծուռվզենց Արշոն,
Աչքերով խաժակ, ձիերով նախշուն,
Ո՞վ տեսած չկա Կնութ Վարդանին,
Որ կանգնած էր միշտ իր կառքը քշում:
Հապա Կռո՞ւնկը։ Մի՞թե չի անցել
Այդ ժիր գյումրեցին մի օր ձեր թաղով.
Այնտեղ էր ապրում հայտնի կառապան,
Հեքիաթի փոխված Ալեքն իր կառքով։
Ֆայտոն Ալե՜քը…Նա Շիրակի մեջ
Այդ անունով էր ծանոթ ամենքին։
Տունը կանգնած էր Սև ժամից վերև,
Ձորի-բողազի կանաչ բարձունքին:
Քարե տնակ էր փոքրիկ բոստանով,
Կատուն նստում էր հաճախ տանիքին,
Պատին թախծում էր «Մայր Հայաստանը»
Հայացքը հառած քաջ Անդրանիկին:
Ամեն առավոտ հերոսի պատվին
Նա կուլ էր տալիս մի գավաթ օղի.
— Կենացդ, ազի՛զ… Եվ մտրակն առած,
Շապխան ծածկելով գնում էր գործի:
Հին կառապան էր Ֆայտոն Ալեքը,
Նախշ-գոտին կապած, հագած ձեռնոցը,
Ոտքին փայլում էր ֆանար-սապոգը,
Կրծքին՝ «Սարգիսով» մեծ ժամացույցը:
Երկու ձի ուներ զանգուլակներով,
Անիվներ կարմիր-կապույտ ճաղերով.
Որ չէ՜ր սլանում Ալեքի կառքը`
Կարծես տեսիլք էր անցնում թաղերով:
Ի՞նչ եք զարմացած նայում երեսիս,
Ուզո՞ւմ եք ասեմ վերջին նշանը.
Ձիերից մեկի ճակատին խալ կար,
Որ հիշեցնում էր սարի շուշանը:
Իսկապես շիկ էր Ալեքի կառքը,
Այդ պատճառով էլ շախով գյումրեցիք
Սիրում էին նրա ֆայտոնով գնալ
Ժամ, նշանդրեք, կնունք, հարսանիք:
Արևածագից ոտքի վրա էր,
Վերջ չկար նրա ուղևորներին,
Մեկ-մեկ քշում էր աչքերը փակած,
Այնքան հմուտ էր ճանապարհներին: —
Գյումրի՜ն, հին Գյումրին, ծանո՜թ, հարազատ,
Փողոցները լուռ, դաշտերը դուրան,
Ալեքը թեթև քաշում է սանձը
Եվ սլանում է դեպի Ախուրյան:

Ա՜խ իմ Գյումրի, դարեր ունես դեռ ապրելու..............................

Գյումրին գտնվում է Շիրակի բարձրավանդակի կենտրոնական մասում, ծովի մակարդակից 1550 մ բարձրություն ունեցող հարթավայրում: Քաղաքն ունի շուրջ 150 հազար բնակչություն, իսկ տարածքը կազմում է 4429 հեկտար: Շիրակի մարզկենտրոն Գյումրին ունի բազմադարյա պատմություն: Աշխարհագրորեն այն տեղագրվում է Շիրակի սարահարթում՝ Ախուրյան գետի միջին հոսանքի ձախափնյակում, ՀՀ ամենաբարձր գագաթ Արագածից դեպի հյուսիս և ունի խիստ ցամաքային կլիմա: Այստեղով հոսում են Ախուրյանի ավազանին պատկանող չորս ոչ մեծ գետակներ՝ Գյումրիչայը, Ղորղոբան, Չերքեզի ձորի գետակը և Բոշիչայը:



Գյումրու տարածքը բնակեցվել է դեռևս հնագույն ժամանակաշրջաններից: Առ այսօր հայտնաբերված և ուսումնասիրված վաղագույն բնակավայրերը վերաբերում են Ք.ա. 3-րդ հազարամյակի սկզբներին (Մսի կոմբինատ, Բուսաբանական այգի, Ալեքսանդրապոլի ամրոց, Սև բերդ, Վարդբաղ): Ներկայիս Գյումրու տարածքում ստեղծված պետական առաջին կազմավորումը հիշատակվում է Մարմաշենից ոչ հեռու գտնված Ք.ա. 8-րդ դ. ուրարտական մի արձանագրության մեջ՝ Իրդանիունի անվամբ և նույնացվում է «Կումայրի» հնավայրի հետ՝ քաղաքի արևմտյան մասում, Չերքեզի ձոր կոչվող գետակի ձախ ափին:



Բնակավայրն արդեն Կումայրի անվամբ նախ հիշատակվում է 774 թ., ապա 13-րդ դ. (Կումիրի անվամբ), որից հետո մինչ 19-րդ դ. սկիզբը նրա մասին տեղեկություններ այլևս չկան:

19-րդ դ. սկզբին Կումայրի գյուղի փոխարեն հիշատակվում է Գյումրին (դարերի ընթացքում հնչյունական փոփոխությունների ենթարկվելով՝ Կումայրին տվել է Կումրի ձևը, որն էլ աղավաղվելով՝ դարձել է Գումրի, Գյումրի), որն ըստ ժամանակակիցների 19-րդ դ. սկզբին ուներ մի հին եկեղեցի և 50-70 տուն բնակչություն: 1804 թ. հունիսին ռուս գեներալ Ցիցիանովի ջոկատներն առաջին անգամ մարտերով մտան Շիրակ և գրավեցին Գյումրին:

Քեսաբահայերին ոչ մի վտանգ չի սպառնում

Օրերս ռուսաստանյան LifeNews լրատվամիջոցի տարածած տեսանյութը, որում տղամարդիկ են գնդակահարվում, ոչ մի կապ չունի Քեսաբի հայերի հետ, ինչպես պնդել էր նշված լրատվամիջոցը: Սրան անդրադարձել է «Ռոսսիյա 24»-ը՝ վկայակոչելով Քեսաբի քաղաքապետ Վազգեն Չափարյանի հայտարարությունը:

Թուրքիան, նախ շրջանցելով միջազգային իրավունքի նորմերը, գնդակոծել է Սիրիայի տարածքը, ապա ճանապարհ է բացել ծայրահեղականների համար, որոնք մարտնչում են Սիրիայի կառավարական ուժերի դեմ:

Քեսաբը հիմնականում հայաբնակ ավան է Սիրիայում՝ Թուրքիայի հետ սահմանին, որտեղ ողբերգությունից անմիջապես հետո մեկնել էին ՀՀ մի խումբ խորհրդարանականներ: Պատգամավորները Լաթաքիայում, ուր տարհանվել էին քեսաբահայերը, հանդիպել են մեր հայրենակիցներին, գնահատել հումանիտար դրությունը, փորձել հասկանալ՝ ինչով կարելի է օգնել նրանց:
Այս առիթով իր հարցազրույցում ԱԺ պատգամավոր Սամվել Ֆարմանյանն ասել է. «Մեր առաջնային նպատակն է ցույց տալ մեր հայրենակիցներին, որ մենք իրենց կողքին ենք»: Նա ընդգծել է, որ քեսաբահայի ցավը յուրաքանչյուր հայինն է, անկախ նրանից, թե որտեղ է բնակվում՝ Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, թե այլուր: Քեսաբում կատարվողն անընդունելի է, և այդ հարցով իր խոսքը պետք է ասի նաև միջազգային հանրությունը:

Այժմ ծայրահեղականների դեմ մարտեր են մղում կառավարական ուժերը: Նրանք առաջ են ընթանում դանդաղորեն, այդ կերպ փորձում են հնարավորինս քիչ վնաս հասցնել քաղաքին, որն արդեն իսկ աղետալի չափերի է հասել:

Նյութի աղբյուրը՝ tsayg.am

Առաջարկ դպրոցականներին ուսումը շարունակելու Դիլիջանի միջազգային դպրոցում

Գյումրու թիվ 21 դպրոցի դահլիճում այսօր(04.02.2014) տեղի է ունեցել պրեզենտացիա` դիլիջանի միջազգային դպրոցի բացման առիթով: Կրթական ծրագիրը կոչվում է Միջազգային բակալավրիատի դիպլոմա (IB Diploma):

Դպրոցի նպատակն է` բազմամշակույթային մթնոլորտում կրթել երեխաներին:
Հոկտեմբեր ամսին դպրոցը անդամակցեց Աշխարհի Միացյալ Քոլեջների (UWC) 14 դպրոցներին և քոլեջների ցանցին` վերանվանվելով UWC Դիլիջան:

Ընդունելությունը սկսվել է 2013 թ.-ի նոյեմբերին և 15 ից 18 տարեկան ցանկացած աշակերտ կարող է դիմել:Ընդունելության գործընթացը կիրականացվի անկախ ծնողների ֆինանսական կարողություններից և կուղեկցվի կրթաթոշակային լայնածավալ ծրագրով:

Աշակերտների մեծ մասը հնարավորություն կունենան ուսանելու մինչև 100% կրթաթոշակով:

Ընդունելության ընթացքուն, բացի դպրոցական առաջադիմությունից, հաշվի կառնվեն նաև ընդհանուր զարգացվածության մակարդակը,համարձակությունը,գիտելիքի ձգտումը և լայնախոհությունը:Քանի որ ուսուցումը լինելու է անգլերեն լեզվով, ցանկալի է աշակերտների անգլերենի բավարար իմացություն` ուսումնական գործընթացը արագ ընկալելու համար:

Հավելյալ ինֆորմացի կարող եք ստանալ այցելելով UWC Հայաստանի ազգային կոմիտեի կայք` www.am.uwc.org  կամ զանգահարել (010)-58-33-46 հեռախոսահամարով:
UWC Դիլիջանի կայքը տես այստեղ` www.dilijanschool.org 

Film presentation by PTPI Armenia from region Shirak

From July 27 to 04 August, 2013 in Werftpfuhl, Germany the members of PTPI Yerevan Armenia Chapter participated in “Film for Inclusion-Film as Universal Language” program. The program was held by PTPI Europe organization.

In 2013 December 27 there was organized presentation of the films “Under the Masks” and “Soap Bubbles” within the program PTPI Film for Inclusion-Film as Universal language.

As it was in the period of winter holidays and the pupils didn’t go to school the number of the audience was few but I believe in the future a lot of pupils and a few teachers there and after watching the films interesting discussions were held on them as to which of the films was well presented. As a result of these discussions we came to the conclusion that “Under the Masks” was more professionally shot and the plot was more interesting. It’s worth mentioning that the film was mostly based on acting.

I think “Soap Bubbles” was not bad either as it was designed to chase the same goal. Of course there were also some funny episodes there as people of different nature, different classes of society were presented in the film.

The audience was active and asked a lot of questions and I answered all of them. Though there were too many questions I could satisfy their curiosity.

I hope  you enjoyed it.  Be  always well informed, cooperate  and stay together. Slava was with you . Hope to meet you again! 

Գյումրու քույր քաղաքները

        Ալեքսանդրիա

         (ԱՄՆ, ՎԻՐՋԻՆԻԱ) - 1990

                Աշֆիլդ 

                (ՄԵԾ ԲՐԻՏԱՆԻԱ)-1998

             Սալոնիկի

                    (ՀՈՒՆԱՍՏԱՆ) - 2000

              Կորդոբա

                 (ԱՐԳԵՆՏԻՆԱ) - 2002

              Լավալ

              (ԿԱՆԱԴԱ) - 2003

            Պլովդիվ

            (ԲՈՒԼՂԱՐԻԱ) - 2004

               Օզասկո

               (ԲՐԱԶԻԼԻԱ) - 2006

             Նարդո

                 (ԻՏԱԼԻԱ) - 2009

              Քրեթեյ

               (ՖՐԱՆՍԻԱ) - 2009

                Մոզդոկ

                           (ՌԴ) - 2011

                                                                  պատրաստեց`Սլավա Նազարյանը
Սպասեք նորանոր թարմացումների ՇԵԼԱԿ-ի կողմից:

Գյումրու Ծննդատան բակում բացվել են կերտված "Մայրություն" և "Մայր Հայրենիք" քանդակները

Օրվա խորհրդին նվիրված Գյումրու Ծննդատան բակում բացվել են "Կենարար աղբյուր" սիմպոզիումի ընթացքում կերտված "Մայրություն" և "Մայր Հայրենիք" քանդակները: Արցախցի քանդակագործ Ալբերտ Սարգսյանի հեղինակած կերտվածքները իրենց բնույթով համահունչ են ընտրված վայրում տեղադրվելուն: Մարզային իշխանությունների ներկայացուցիչները նախ մասնակցեցին քանդակների բացման արարողությանը, այնուհետ այցելեցին մայրերին ու նորածիններին: Միջոցառման մասնակիցները նշել են, որ այնտեղ ուր մահն է, կյանքն է: Միայն սուգ պահելով չէ, որ պետք է վառ պահել 88-ի երկրաշարժի ժամանակ զոհվածների հիշատակը: Այն հավերժ կլինի օրեցօր ավելացող նորածիների թվով:

Սպորտային ակրոբատիկայի հանրապետական կենտրոնը շարունակում է մնալ Գյումրին

"Մարմնամարզիկ" ՓԲԸ սաները վերջերս մասնակցել են Պորտուգալիայում կայացած սպորտային ակրոբատիկայի Եվրոպայի և Երևանում կայացած Հայաստանի առաջնություններին: Գրանցվել են աննախադեպ արդյունքներ: Մեր մարզուհիները մտել են Եվրոպայի լավագույն տասնյակի մեջ, իսկ Երևանում գերազանցել են բոլոր սպասելիքները՝ 7 մրցաձևից 6-ում ճանաչվելով հաղթող: Մանրամասները տեսանյութում:

http://tsayg.am

Մատուցվել է պատարագ Շիրակի թեմի առաջնորդ Միքայել եպիսկոպոս Աջապահյանի ձեռամբ

Սուրբ պատարագ է մատուցվել Շիրակի մարզի Քեթի համայնքում: Եկեղեցու բացակայությամբ պայմանավորված Միքայել եպիսկոպոս Աջապահյանը Աստծո խոսքը հնչեցրել է դպրոցի դահլիճում: Դիտեք տեսանյութը: 

աղբյուրը՝ tsayg.am

Արեգնադեմում քարաշեն դպրոց ունենալը դեռևս հեռավոր երազանք է

Շիրակի մարզի Արեգնադեմ համայնքում մինչ օրս չի լուծվում քարաշեն դպրոց ունենալու խնդիրը: 1989 թվականից հաստատությունը գործունեություն է ծավալում տնակային պայմաններում: Գյուղի քարաշեն, սակայն վթարային ադրբեջանական դպրոցը տարիների ընթացքում թալանվել և մաս-մաս քանդվել է: Նոր դպրոցի հիմնում կառավարությունը արեգնադեմցուն մշտապես խոստացել, սակայն մինչ օրս չի իրականացրել: Մանրամասներին հետևեք տեսանյութում:

նյութի աղբյուրը՝http://tsayg.am 

Հացի փառատոն՝ Գյումրիում

«Գյումրին ԱՊՀ 2013 թ. մշակութային մայրաքաղաք» ծրագրի շրջանակում, ՀՀ մշակույթի նախարարությունը, Գյումրու քաղաքապետարանը և Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնը՝ ս. թ. հոկտեմբերի 13-ին կկազմակերպեն «Հացի» ու «Ազգային խոհանոցի» /Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանների տարբեր շրջանների/ փառատոներ և ավանդական կենցաղի ցուցահանդես Գյումրիում և Շիրակի մարզի այլ համայնքներում: Փառատոները տեղի կունենան ժամը 13:00-ին, Գյումրու ժողովրդական ճարտարապետության և քաղաքային կենցաղի թանգարանում՝ Ձիթողցյանների տանը /հասցե՝ Գյումրի, Հաղթանակի 47/: Փառատոնի նպատակն է ազգային ավանդույթների վերականգնումը, ժողովրդական մշակույթը, ազգային ծեսերն ու տոներն ավելի կազմակերպված դարձնելը: Այդ օրը Շիրակի մարզի գրեթե բոլոր գյուղերում կվառվեն թոնիրներ և կմեկնարկի հացի արարման ծեսը:

Յուրաքանչյուր գյուղական համայնք կունենա տոնակատարության պատասխանատու` գյուղապետ կամ համայնքապետ: Հացատոնը Գյումրիում կսկսվի Անդաստանի կարգով. կօրհնվեն աշխարհի չորս կողմերը, որպեսզի փառաբանվի հատիկից մինչև հաց արարումը: Կարճ, ամփոփ հաղորդումներ կլինեն հացի ստեղծման պատմության, հացարարման մասին ինչպես հայերի, այնպես էլ ԱՊՀ ժողովուրդների սովորութամշակութային կենցաղում: Տոնի գագաթնակետը կլինի թոնրի հիմնարկեքը: Օրը հագեցած կլինի անակնկալներով, որոնք կբացահայտվեն տոնակատարության ընթացքում: Գեղարվեստական ցուցադրումներով, հացարարման իրենց մշակույթով կմասնակցեն բազմաթիվ արվեստագետներ, անհատ ստեղծագործողներ, կցուցադրվեն նաև նկարչուհի Լուսիկ Ագուլեցու Հացի թանգարանի նմուշներից: Կհնչեն հացի ու հողի, գութանի փառաբանման երգեր, հորովելներ: Ժողովրդին կբաժանվի լավաշի մատաղ: Միջոցառման ընթացքում կներկայացվեն հացի հետ կապված հավատալիքներն ու պաշտամունքային ձևերը, որոնք տոնը կդարձնեն զանգվածային: Տոնը կավարտվի Խնդումի ծեսով:

տեղեկացրեց՝ Գյումրու քաղաքապետարանը

ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐ, ԽՈՆԱՐՀՎՈՒՄ ԵՆՔ ՁԵՐ ԱՌՋԵՎ

                                                  ՈՒսուցչի տոնը Գյումրիում

Հոկտեմբերի 5-ին` ժամը 5-ին, Գյումրու <<Հոկտեմբեր>> կինոթատրոնում տեղի ունեցավ ուսուցչի օրվան նվիրված տոնախմբություն, որին հրավիրված էին  պատվավոր հյուրեր և ուսուցիչներ՝ Շիրակի մարզի տարբեր դպրոցներից: Հրավերքը կազմակերպել էին ՀՀ Շիրակի մարզպետարանի կրթության,մշակույթի և սպորտի վարչությունը՝ հարգարժան պարոն Սահակ Մինասյանի ղեկավարությամբ:

 Կինոթատրոնի ճեմասրահում ներկայացված էր Սուսաննա Մկրտչյանի  զարմանահրաշ ցուցահանդեսը, որի ստեղծագործությունները պատրաստված էին թղթից:

Ներկաները ունկնդրեցին դասական երաժշտություն,վայելեցին աշխարահռչակ տենոր Վաննո Թադեոի կենդանի ելույթը:

Շիրակի մարզի կրթության վարչության պետ պարոն Ս. Մինասյանը անձամբ շնորհավորեց բոլոր մանկավարժներին և վեց լավագույն մանկավարժների Շիրակի մարզի տարբեր դպրոցներից  պարգևատրեց պատվոգրերով և ծաղկեփնջերով:

Այնուհետև կինոդահլիճում կայացավ <<Կինոաշուն>> ազգային կինոյի ամիս փառատոնի բացման արարողությունը, ինչին հետևեց <<Մեր մանկության տանգոն>> ֆիլմի դիտումը:

ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐ, ԽՈՆԱՐՀՎՈՒՄ ԵՄ ՁԵՐ ԱՌՋԵՎ

Ի՞նչ կմնար մարդկությունից, տե՜ր աստված, 
Թե չունենար ուսուցիչներ, դպրոցներ: 
Ահա ինչու` ամբողջ հոգով և սրտանց- 
Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև:

Ամեն մարդ էլ... ունի սիրած ուսուցիչ, 
Հանճարն անգամ... Ուսուցիչ է ունեցել: 
Դուք`անանո՜ւն, ձեր սաները` անվանի:- 
Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև:

Ախ, շա՜տ հաճախ տառապել եք անաղմուկ, 
Լույս եք ցանել, բայց հալածվել ու խաչվել: 
Տիրողները` շքեղաշո՜ւք, դուք` անշո՜ւք... 
Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև:

Շատ դժվար էր` խավար դարում ձեզ համար: 
Այս լույս դարում, օ՜, դժվա՛ր է առավել- 
Երեխաներն ամե՛ն ինչ էլ գիտեն լավ... 
Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև:

Թեկուզ կյանքում ապտակել եք նաև ինձ, 
Թեկուզ նաև երկուսներ եմ ստացել, 
Այնուհանդերձ, այնուհանդերձ, էն գլխից- 
Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև:

Հողագունդը գլոբո՜ւս է հմայիչ, 
Բայց ուզում են այն կործանել ու ջարդել: 
Հողագնդին հարկավոր է ուսուցիչ... 
Ուսուցիչներ, խոնարհվում եմ ձեր առջև:

Ախուրյան գետը մեր համայնքը բաժանում է երկու հատվածների

Ախուրյանը Հայաստանի գետերից է, որը սկիզբ է առնում Աշոցքիի սարահաթի Արփի լճից։ Ջրառատությամբ այն հանրապետության երրորդ գետն է միջին ծախսը 26,9խմ/վ (տարեկան 900 մլն խոր մ)։  Վերին հոսանքում այն անցնում է ճահճապատ ափերով, այնուհետ ընդունում է մի քանի մանր վտակներ, ապա որպես ջրառատ գետ մտնում է Շիրակի դաշտ։ Այստեղ Ախուրյանին միանում են Արագածի լանջերից սկիզբ առնող մի քանի գետակներ, որոնցից ամենամեծը Մանթաշն է։ Աղին կայարանից մի փոքր հյուսիս, Կարսագետն ընդունելուց հետո, Ախուրյանը կտրում է Արագածի արևմտյան փեշերը և, խորացնելով իր հունը, քարքարոտ ափերի մեջ շարունակում է հոսել մինչև Արաքսի հետ միանալը։ Ախուրյանն ունի 205 կիլոմետր երկարություն։  Գետի ձախ ափին է Գյումրին, իսկ աջ ափին` Հայաստանի վաղեմի մայրաքաղաք Անին (ամբողջովին ավերված)։ Ախուրյանի ջրերն օգտագործելու համար դեռ 1922 թվականից սկսվել է Շիրակի ջրանցքի շինարարությունը, որը ղեկավարում էր անվանի ինժեներ Հ. Ա. Տեր-Աստվածատյանը։ Ջրանցքը շահագործման հանձնվել 1925 թվականին։ Նրա գործարկումը զգալիորեն հեշտացրել է հողամասերի ոռոգումը։ Ջրանցքի բացմանը ներկա է եղել նաև նորվեգացի ականավոր գիտնական և աշխարհահռչակ բևեռախույզ Ֆրիտյոֆ Նանսենը։

Մեր համայնքի պատմությունից

ԱՌԱՓԻ

Մակերես` 15.2կմ²

Բնակչություն` 1751

Գյուղ Գյումրիի հարևանությամբ, մարզկենտրոնից գտնվում է 1-2կմ հեռավորության վրա: Նախկինում ունեցել է Օջախղուլի, Օջաղուլի անվանումները: Առափի վերանվանվել է 1946 թ-ին:

Գյուղը գտնվում է Ախուրյան գետի աջ ափին, հարթավայրում` ծովի մակարդակից 1500մ բարձրության վրա: Կլիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով: Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ: Տարեկան տեղումների քանակը 500-600մմ: Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստաններ:

Գյուղից հյուսիս կա Կույս Մարիամ անունով սրբավայր, իսկ հյուսիս-արևմուտքում նշմարվում են հին ամրության մնացորդներ:

Գյուղի բնակչության նախնիների մի մասը տեղացիներ են, մյուսները գաղթել են 1828-1830թթ Կարսի մարզից: 1886 թ-ին գյուղն ունեցել է 577, 1914 թ-ին` 989, 1931 թ-ին` 1087, 1959 թ-ին` 1359, 1970 թ-ին` 1589 բնակիչ: Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2005 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 1980 մարդ: Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 47%, կանայք` 53%: Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ` 32%, աշխատունակներ` 51%, հետաշխատունակներ` 17%: Ունի 406 տնտեսություն: Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց:

Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են Ախուրյան գետի ջրերով: Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր` կազմելով 754հա: Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր` կազմելով համապատասխանաբար 28 և 382 հեկտար: Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է: Զբաղվում են պտղաբուծությամբ, հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների, կարտոֆիլի մշակությամբ: Նախկինում մեծ մակերես են զբաղեցրել շաքարի ճակնդեղի ցանքատարածությունները, հումքը վերամշակվում էր Սպիտակի շաքարի գործարանում: Երկրաշարժի հետևանքով գործարանն ամբողջովին ավերվել է, իսկ ցանքատարածությունները գրեթե ամբողջովին վերացվել են: Զբաղվում են նաև անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ:

Համայնքի հիմնախնդիրների մեջ կարևորվում են դպրոցական գույքի նորացումը, խմելու ջրագծերի վերանորոգումը, գյուղամիջյան ճանապարհների վերանորոգումը, գյուղատնտեսական մթերքի իրացումը, գազաֆիկացումը:

ՀՀ Շիրակի մարզ, գ. Առափի